VỊ Thánh Mầu Liễu Hạnh

Hộ thống thần linh, Tam phủ, Tứ phủ gồm các thiên thẩn và nhân thần, là các vị thần linh đã từng là người trần thế có nguồn gốc Tiên, Thánh. Tuy nhiên, xu hướng “trần gian hóa” và “lịch sứ hóa” là xu hưóng chính trong quá trình “thêu dệt” nên thần tích các vị Thánh này. >>Khóa luyện thi violympic toán 4

VỊ Thánh Mầu Liễu Hạnh ra đỏi chậm trễ nhất trong số các Thánh Mâu, nhưng thần tích của Bà cũng được người đỏi “trần thế hóa”, “địa phương hóa” và “lịch sứ hóa” một cách khá trọn vẹn để từ đó Bà bước lên ngôi thú cao nhát trong điện thần Tam phủ, Tú phủ. Còn biết bao vị thần khác đèu có nguồn gốc xuất thân, lý lịch “nhập thế” vói bao công lao, kỳ tích, gắn liền với [Ịch sứ giứ nước và dựng nước của dân tộc, tạo cho nó trỏ thành một biểu tượng của lòng yêu nước mang đầy tính tâm linh. Cũng chính vì thế họ đều là các phúc thần, có thể xua đuổi các tà ma, mang lại tài, lộc, sức khỏe cho con người.>>Ôn thi THPT xem ở đây

  1. Các thần lính Tứ Phú còn dược phân thành một bên là các nủ thần và bên kia là nam thần, tuy thứ bậc chính cứa mồi vị Thánh trong điện thần phụ thuộc vào việc họ thuộc hàng nào tủ ưên xuống dưới, như Thánh Mau – Vua Cha, các Quan, các Chầu, ổng Hoàng, các Cô, Cậu hay thuộc phù nào mà họ cai quản: Thiên phú, Thủy phủ, Nhạc phù hay Địa phủ. về phuong diện hữu thức là như vậy, nhưng nếu chúng ta đi sâu vào tầng vô thức thì việc phân chia trên lại bao hàm một ý nghĩa sâu xa nào dó.

Tuy là đạo thờ Mấu, và Mầu là vị thần có quyền năng sáng tạo tói thượng, nhưng trong điện thần, các vị thần vẫn chia thành dòng Cha và dòng Mẹ. Thánh Mẫu với các hóa thân trực tiếp là các Chầu và những người giúp việc là các Cô. Còn bẽn kia là Vua Cha và thuộc dòng Vua Cha là các Quan, các ông Hoàng và Cậu. Tất nhiên, sau này trong quan niệm dẫn gian, tuy Mầu là một, là “nhất thể” nhưng lại hóa thần thành ‘‘tam vị” Thiên, Địa, Thủy hay Vua Cha củng chỉ có một, sau lại chia thành Vua Cha Thủy Phủ, Vua Cha Nhạc Phủ, Vua Cha Địa Phủ, Vua Cha Thiên Phủ. Nhưng cuối cùng, thúy tổ của Thánh Mầu vẫn là dòng Tiên, còn thủy tổ của Vua Cha vẫn là dỏng Long Vương – dỏng Rồng, mà cái đó người Việt đã khái quát trong huyền thoại suy nguyên “Lạc Long Quán và Àu Cơ”. Cũng bỏì lẽ đó, hộì thờ Thánh Mầu tức giỗ Mẹ vào tháng ba, còn ngày hội Vua Cha, tức giỗ Cha vào tháng tám.

Một khía cạnh khác của giới tính các thần linh trong điện thò Tứ Phủ là số lượng các vị Thánh trong mỗi hàng. Thuộc dòng Mau

  • Mẹ, ta thưòng thấy Tú vị Thánh Mầu. Tií vị Chầu Bà, rồi cũng có thể tăng lên Bát vị Chầu Bà, thậm chí thập nhị (12) vị Chầu, đối với hàng Cô, ta cũng gặp các con số 4, 6, 8, 12. Như vậy, thuộc dòng Thánh Mầu, ta thấy số lượng các vị thần trong mỗi hàng là chẵn. 4, 6, 8, 12. Còn đối vói dòng Vua Cha, nam thần, thì có Ngủ vị tôn Ông, rồi thập vị tôn ông, Ngũ vị ông Hoàng hay thập vị ông Hoàng, tức là con số lẻ và bội số của nó, tức 5 và 10

Có thể giải thích hiện tượng các con số này tử quan niệm dân gian về con số thiêng, trong đó con số lẻ là con số “cơ” {cố định) gắn với dương – đực- đàn ông – nam tính, còn con số chẵn là con số “ngẫu” (không cố định) gắn với âm – cái – nủ tính. Đây là nhúng con số mang tính biểu tượng, thiêng liêng, thể hiện tính lưỡng phân lưỡng hợp giủa dòng Vua Cha và các nam thần, Thánh Mẫu và các nủ thần đã đề cập ỏ trên.

  1. Từ việc xem xét hệ thống diện thần, tên gọi mỗi vị thần linh, cách thức bài trí thò cúng trong các đền, điện ta thấy toát lên những biểu tượng mang ý nghĩa vũ trụ quan, nhân sinh quan sâu sắc. Trước

 

nhất, điện thần Tứ Phủ là một mô thức vũ trụ thu nhỏ vói hai cặp Thiên – Địa, Rừng núi – Sông nước (Son – Thủy), trong đó cặp Thiên

  • Địa (dương – âm, đực – cái) là cặp trụ cột của hệ thống Tứ Phú. Cũng từ đây gắn với các quan niệm về tứ phưong, ngũ phuong, ngũ hành (Bà Mộc, Rà Thủy, Rà Hỏa, Bà Kim, Bà Thổ). Trong một vũ trụ đưọc quan niệm như vậy, Mấu – Mẹ, nữ tính thâu tóm quyền nâng sáng tạo, sinh sôi và bảo trù. Đó là một vũ trụ mang tính “nhất nguyên” (nguyên lý Mẩu) nhưng “lưỡng cực” (âm – dương, nữ tính – nam tính).

ỏ tầm vĩ mô, Tứ Phủ đồng nhát vói vũ trụ, tròi đất, còn ó tầm vĩ mô, Tứ Phú lại mô phóng như một gia tộc. Hơn thế nứa, đó còn là một gia tộc dã được cung âình hóa. Cao nhất có Cha – Mẹ, Vua Cha – Thánh Mẫu, có các quan, các Chúa, các ông Hoàng, có các Cô, các Cậu Lễ tiết thì có tháng Tám giỗ Cha, tháng Ba giỗ Mẹ. Cô, Cậu đều là các vị Thánh hiến linh tủ những chàng trai, cô gái chết trẻ, mà không phải khó khãn lắm đế có thể nhận ra một hình thức thỏ Bà Cô, Ông Mãnh của bất cứ gia tộc, dòng họ nào.

Cung đình hóa một điện thần là điều dễ nhận biết nhất, thõng qua cách thức bài trí, hệ thống xưng hô, trang phục cứa các lính tượng và cúa các vị thánh khi giáng đồng. Đấy là chưa kể, các thần tích cúa khá nhiều vị Thánh đều được gán cho các chức vị, nào là công chúa, hoàng tiì của các triều dinh kể từ thòi Hùng Vưong đến sau này, nào là các quan văn, quan võ lừng danh một thòi. Cách bài trí nào “Tam tòa”, “lục viện”, y hệt triều đình phong kiến nhà Nguyễn. Tát cá những cái đó đều nói lên một điều khi con người tạo ra thần thánh cho mình thì chính mô thức xã hội con người lại trỏ thành hệ quy chiếu cho “xã hội” thần thánh.

 

Related Posts

Leave a Reply