Nền cộng hòa đầu tiên

Nguồn gốc chủ nghĩa dế quốc La

Mă. (Xem bàn khắc trang 184). Lịch sử nền Cộng hòa La Mâ trong hơn 2 thế kỷ sau khi thiết lập gần như là lịch sử của chiến tranh thường xuyên. Nguyên nhân đần đến một loạt xung dột thật phức tạp, có thế sự lật đố người Tarquin dẫn đến sự trả thừ cửa những người đồng hương sông trong các nước láng giềng. Điều cũng nhận thấy là các dân tộc khác sống ở vùng biên giới lợi dụng sự lúng túng đi kèm với cách mạng dể chia cắt lãnh thổ La Mã. Nhưng chắc chắn lý do thuyết phục là lòng tham muốn được nhiều đất hơn. Người La Mã là một dân tộc kiêu ngạo, gây hấn, với dàn số đang tăng nhanh. Khi dân số tãng nhanh, nhu cầu phải có lối ra trong lãnh thổ mới trở nên cấp bách hơn bao giờ hết. Nguyên nhân như thế rõ ràng dẫn đến cuộc chiến với người Volsci và người Aequi vào đầu thế kỷ 5 TCN. Sự bành trướng của người La Mã bằng cái giá phải trả của các dân tộc này dấy lên sự đố kị của các dân tộc hùng mạnh khác. Trước tiên, nền Cộng hòa phải chiến đấu với thành phố hùng mạnh Veii của người Etruscan, cách bờ bắc sông Tiber không xa. Sau nhiều năm vây hăm, thành phố bị phá hủy, cư dân trong thành phố bị bán làm nô lệ, lãnh thổ bị sáp nhập vào lãnh thổ La Mã. Khoảng năm 390 TCN, các bộ tộc xứ Gaul tàn bạo lợi dựng sự kiệt sức tạm thời của La Mã để xâm chiếm Cộng.hòa. Họ chiếm được, cướp phá thành phố nhưng sau cùng phải đút lót 1.000 cân vàng. Kế đên, người La Má phải giải quyết các cuộc nổi dậy của một số dân tộc mình xâm chiếm trước đây: người Aequi, người Volsci, và một vài dân tộc Latin. Sự đàn áp những cuộc nổi dậy này đánh thức thái độ hoài nghi của các thành phố-thành bang xung quanh và họ hiểu rằng kẻ chiến thắng luôn thèm khát, muốn có thêm nhiều chiến thắng nữa. Các cuộc chiến mới lần lượt tiếp nối nhau trong những gì có vẻ như là một chuỗi chiến tranh kéo dài bất tận, cho đến năm 265 TCN, La Mã đă xâm chiếm toàn bộ bán đảo Ý.

Ảnh hường của các cuộc xung dột

quản sự đầu tiên. Chuỗi các cuộc xung dột quân sự kéo dài này có ảnh hưởng sâu sắc đối với lịch sử tiếp theo sau của La Mã, ảnh hưởng bất lợi đối với quyền lợi của số còng dân nghèo, và làm cho ruộng đất tập trung nhanh vào tay các điền chủ giàu có. Phục vụ lâu năm trong quân đội buộc người nòng dân bình thường xao lãng việc canh tác, kết quả họ lâm cảnh nợ nần, thường phải bán đất trả nợ. Phần lớn trong số họ chạy về thành phố, cho đến khi sau này họ định cư như tá điền scíng trên các thái ấp rộng lớn trong các lănh thổ xâm chiếm. Chiến tranh cũng có tác động khẳng định tính chất nóng nghiệp của dân tộc La Mã. Sự chiếm được các vùng đất mới diễn ra thường xuyên làm cho toàn bộ dân số bị thu hút vào nghề nông. Do đó không cần phát triển công nghiệp và thương mại như kế mưu sinh. Sau cùng, như trong trường hợp Sparta, chiến tranh xâm chiếm của người La Mă nô dịch hóa dân tộc bằng quan điểm quân sự, và do dó cản trở sự phát triển văn hóa.

Thay đổi chinh trị tiếp theo sau sự lật đổ chế độ quân chủ. Trong cùng giai đoạn của nền Cộng hòa đầu tiên này, La Mă trải qua một số thày dổi chính trị đáng kể. Những thay dổi này không nhiều như thay đổi trong cuộc cách mạng trong thế kỷ 6 TCN cũng như những sự phát triển trong các năm sau này. Cách mạng lật đổ chế độ quân chủ là cuộc cách mạng bảo thủ, mục đích chính là thay thế hai tống tài được bầu chọn cho nhà vua và tôn vinh vị trí của Viện nguyên lão bằng cách trao cho Viện nguyên lão quyền kiếm soát công quỹ, và quyền phủ quyết tất cả hành động của Hội đồng lập pháp. Bản thân tổng tài thường là thành viên trong Viện nguyên lão, hoạt động như người đại diện cho tổ chức của mình. Họ không phối hợp cai trị, nhưng mỗi người co toàn quyền hành pháp và tư pháp, vốn trước đây chỉ dành cho vua. Nếu giữa họ có phát sinh mâu thuẫn, thì phải triệu tập Viện nguyên lão để quyết dịnh, hoặc trong tình trạng vô cùng khẩn cấp, bố’ nhiệm một người có quyền hành tuyệt đối, với nhiệm kỳ khống được quá 6 tháng. Trong các phương diện khác, sự cai trị vẫn giữ nguyên không đổi so với thời kỳ còn chế độ quân chủ.

Cuộc dấu tranh giữa giới quỷ tộc và binh dân. Không lâu sau khi thiết lập nền Cộng hòa, cưộc dâu tranh nổ ra giữa các tầng lớp công dân La Mã khi tầng lớp bình dân muôn có được nhiều hơn các quyền lực chính trị. Trước khi chế độ quân chủ kết thúc, công dân La Mã đã chia thành 2 tầng lớp — tầng lớp quý tộc và bình dân. Giới quý tộc gồm các nhà quý tộc, chủ đất giàu có, hiển nhiên họ là con cháu của các lãnh đạo thị tộc trước đây. Họ giữ vị trí độc quyền trong Viện nguyên lão và các chức vụ quản ỉý hành chính địa phương. Bình dân gồm nhiều người dân bình thường – nông dân nhỏ, thợ thủ công và người buôn bán. Phần /ớn là khách hàng, thân chủ hoặc những người lệ thuộc vào giới quý tộc, có nghĩa vụ phải chiến đấu bảo vệ hớ, ủng hộ họ về chính trị, và canh tác trên các thái ấp của họ để được sự bảo vệ. Giới bình dán rất bất bình. Buộc phải đóng thuế cao, buộc phải phục vụ trong quân đội vào thời chiến, nhưng họ lại bị loại trừ, không dược tham gia các chức vụ cai tri, ngoại trừ làm thành viên trong Hội đồng lập pháp. Ngoài ra, họ cảm thấy mình là nạn nhản của các phán quyết đối xử phân biệt trong các phiên tòa xử. Thậm chí họ cũng không biết mình dược hưởng quyền pháp lý gì vì luật pháp chưa thành văn và không ai khác ngoài các viên tổng tài mới có quyền giải thích chúng. Trong các vụ xử đòi nợ, chủ nợ thường được phép bán con nợ ỉàm nô lệ. Vì thế để giải tỏa những mối bất bình ấy, giới bình dân nổi dậy vào đầu thế kỷ 5 TCN.

Related Posts

Leave a Reply