Đây là công việc rất đáng hoan nghênh

ó nước ta chưa có ai thống kê một cách đầy đú các Nứ thần được nhân dân tôn vinh và thò cúng. Tuy vậy, ta không ngần ngại khi cho rằng việc thờ cúng này có từ rất lâu đời và khá phô biến trong dân chúng. Có lẽ cuốn sưu tập đầu tiên về các vị thần Nữ là sách Các Nữ thần Việt Nam của Đỗ Thị Hảo và Mai Thị Ngọc Chúc. Các tác giả đã giới thiệu so lược huyền thoại và thần tích 75 vị Nứ thần tiêu biổu của nưóc ta Sau này, còn có nhiều tác gỉả khác đă để thòi gian sưu tầm và biên soạn các cuốn sách về nũ thần ỏ Việt Nam.

>Khóa luyện thi violympic toán 4

Đây là công việc rất đáng hoan nghênh, tuy khá nhiều các Nử thần còn chưa dược đề cập đến. Người xưa củng dã tùng tập hợp các vị Tiên có nguồn gốc thuần Việt, trong tổng sổ 27 vị thì đã có

 

14 vị là Tiên Nũ [1] Để có con số đối chiếu giữa nam thần và nử thần, ta có thể viện dẫn tới tập sách Di tích lịch sử vân hóa Việt Nam mới xuất bản của Viện Hán Nôm. Trong đó 1000 đi tích văn hóa, thi đã có tới 250 di tích thờ cúng các vị thần hay danh nhân là nử [2]. Nếu kể riêng tổ sư các ngành nghề ỏ nước ta thôi, thì cũng có thể lọc ra không ít các tổ nghề là nử[3].

ỏ Phủ Dầy, nơi thà Thánh Mẩu Liễu Hạnh ta củng thấy các di vếl của tục thờ Nũ thần. Toàn huyện Vụ Bán hiện có 20 di tích thò cúng các Nữ thần từ thòi Hai Bà Trưng đến các triều đại phong kiến sau này. Xung quanh Phủ Dầy ngưòi ta cũng dã thống kê được hàng chục đền miếu thờ các Nử thần [4].

Nếu đi vào phía nam của đất nước, nhất là trung và nam Trung Bộ, Nam Bộ thì việc thờ nứ thần còn phổ biến hơn nhiều, trong đó các bà Thiên Ya Na, Pô Inư Nưgar, Bà Chúa Ngọc, Bà Ngũ Hành, Bà Chúa Xú, Bà Đen, Thiên Hậu, Bà Hóa, Bà Thủy… là các vị nữ thần được ngưòi dân tôn sùng ỏ khắp nơi. Nếu như ở miền Bắc việc thò các vị nữ thần này ít khi tháy ỏ trong khuôn viên ngôi nhà ỏ, thi ỏ Nam Bộ Bà Chúa Xứ không chí được thờ ở khắp các thôn ấp, còn được phối thò ngay trong ban thờ của gia đình.

Trong vốn huyền thoại và truyền thuyết của các dân tộc, ta thấy phần đáng kể giành cho các Nứ thần. Để tạo lập vũ trụ có công của Nứ thần Mặt Trời và Nủ thần Mặt Trăng, các Bà đã soi sáng và sười ắm cho mặt đất thuỏ chỉ có bùn, nước và bóng tối. Huyền thoại Bà Nú Oa cùng ông Tứ Tượng đội dá vá tròi, xây núi, khơi sông, mà trong một cuộc thi tài bà Nủ Oa dã chứng tỏ được sức mạnh của mình nên đã giành chiến thắng. Tạo ra mây, mưa, sắm, chớp, gió bão là các Nủ thần: Pháp Vần, Pháp Vũ, Pháp Lôi, Pháp Điện, (Tú Pháp, có noi còn có Pháp Phong). Các yếu tố mang tính bản thể của vũ trụ củng dược dân gian gắn cho nữ tính, đó là Bà Thủy, Bà Hỏa, Bà Kim, Bà Mộc, Bà Thổ gọi chung ỉà bà Ngũ Hành.

ỏ đáy rõ ràng là người xưa đã khoác cho tự nhiên, vũ trụ thuộc tính nủ, mang tính sán sinh, tồn trứ và che chỏ. Suy cho cùng, việc tôn thờ nủ thần chẳng qua chỉ là cách nhân thần hóa và tôn sùng lực lượng tự nhiên mà thối.

Còn khi cần tìm kiếm biểu tượng cho đất nước, quc hưong, xứ sổ thì dân gian cũng viện đến các Bà Mẹ, các Nử thần: Pô Inư Nưgar

  • Bà mẹ Xứ sò Chăm, Nủ thần Đất, Mụ Giạ, vị nữ thần có sức mạnh chạy thi để vạch định biên giới cho quốc gia Việt – Lào. Sinh thành ra dân tộc Việt Nam có Mẹ Âu Cơ, Bố Lạc Long, đé một tràm trứng sinh thành trăm người con. Tổ tiên các dân tộc Thái, Kho Mú cũng là do Bà Mẹ sinh ra quả bầu trong đó chứa tổ tiên của các dân tộc. Bà Mẹ thủy tổ cúa người Tày là Mẹ Hoa (Mẹ Boóc), là chủ cây hoa có quá vàng, quá bạc, ban phát cho ai quả vàng thì sinh con trai, quá bạc thi sinh con gái. Còn vói người Dao, nhiều dân tộc ỏ Tây Nguycn thì thủy tổ của họ là con cháu sinh ra tủ người phụ nứ và con chó thần
  • >>Xem thêm các chương trình ôn thi

Các Bà Mẹ cũng là các vị thần sáng tạo ra văn hóa và các giá trị văn hóa, là tô’ sư của nhiều ngành nghề truyền thống: Mẹ Lúa, Mẹ Mía, Mẹ Liía Mẹ Âu Cơ là tể sư nghề nông tang; các Nữ thần là tổ sư các nghề dệt, chăn tằm, trồng bông, ỉàm muối, nghề mộc, làm bánh, làm các món àn, các nghề ca công [5]

Nhiều vị Nứ thần vốn là các danh tướng ngoài trận mạc, la nhủng người có tài góp sức xây dựng dát nước, bảo vệ Tô quốc: Hai Bà Trưng và các vị mì tướng của Hai Bà, Bà Triệu, Dương Vân Nga (đòi Tiền Lê), Ỷ Lan (dòi Lý), Nủ tướng Bùi Thị Xuân (thời Tây San), vợ Ba Đề Thám (thòi chống Pháp) Đấy là chưa kể biết bao phụ nứ bình thường do có công đánh giặc nên đã được tôn vinh thành Nữ thần: Bà Chúa Kho, Bà Vú Thúng, Bà Áo The L>

Các vị Nữ thần kể trên từ bao đời nay đã dược nhân dãn ta tòn làm Thánh, Thần, được các triều dinh sắc phong thành các vị Thần, Thành hoàng của nhiều làng: Liễu Hạnh là Thành Hoàng của nhiều làng, Hai Bà Trưng được thờ ỏ 408 làng, Bà Đanh ỏ Nghệ An, Bà Đá

ỏ Hải Hưng, Linh Son Mị Nương ỏ Rắc Ninh Nhiều Nữ thần được sắc phong Thượng đẳng Ịhàn, có ngưỏi như Liễu Hạnh Công chúa đưọc dân gian tôn vinh là một trong Tú bất tứ cứa đát nước.

 

[1]         Đỗ Thị Hảo, Mai Thị Ngọc Chúc, Các nú thán à Việt Nam, NXB. Phụ nữ, H-, 1984

[2]       Viện Hán Nồm. Di tích lịch sú vđn hỏa Việt Nam. HM Nxb. KHXR 1991

[3]       Vũ Ngọc Khánh* Lược truyện thần tổ ciia các ngành nghề. H» Nxb. KHXH. 1901

[4]       Trần Đãng Ngọc. Giá trị nghệ thuật quần thể kiến trúc Phù ũảy, và Bủí Văn Tam.

Nghi ỉễ hội Phú Dầy. Báo cáo khoa học trong Hội thảo Mẫu Liễu lạí Hà Nội, 1992

[5]         VÙ Ngọc Khánh. Luợc chuyện thân tổ các nghề. Sdd

Related Posts

Leave a Reply